Dat is toch wel het toppunt!
Onze bank was ooit echt prachtig. De zitting was stevig, de kussens hoog en zonder enige plooi.
Vervolgens hebben we daar een paar minuten gezeten en over het Kruipgedrag over kunststoffen nagedacht. Daarna stond de bank er weer precies zo bij als in de catalogus.
Na een paar jaar wist onze bank vrijwel precies waar onze favoriete plek was. De zitting was permanent doorgezakt – hoewel ons eigen gewicht geenszins evenredig was toegenomen.
Wat wij daarbij kunnen waarnemen, is een vervormingsrest bij drukbelasting. Dit geeft het aandeel weer van een eerder veroorzaakte vervorming dat na het wegnemen van de belasting en een vastgestelde hersteltijd blijvend aanwezig blijft.
De drie hoogtes van onze bank
En juist daarvoor hebben wij drie hoogtegegevens nodig:
- die oorspronkelijke hoogte H0: de zithoogte van de nieuwe bank, die in de catalogus op 45 cm staat vermeld,
- die Hoogte onder belasting H1: de zithoogte, die onder ons gewicht nog 35 cm bedraagt,
- die Hoogte H2 na het ontspannen: de zithoogte, die na ontlasting en voldoende rusttijd nog steeds 42 cm bedraagt.
De zitting is dus tijdens het gebruik van de bank 10 cm ingedrukt. Na het opstaan is daarvan 3 cm blijvend achtergebleven.
De blijvende vervorming onder druk kan hieruit als volgt worden berekend:
(H0-H2)/(H0-H1) × 100
Onze bank heeft in dit voorbeeld een Drukvervormingsrest van 30 %.
Hoe hoger deze waarde is, hoe groter het aandeel van de oorspronkelijke vervorming dat na het wegnemen van de belasting blijft bestaan. Maar groter is niet per se beter – dat is nu juist het punt!
De technische achtergrond
Wordt een spuitgegoten afdichting vervaardigd uit een thermoplastisch elastomeer indien deze gedurende langere tijd wordt belast, kan deze, afhankelijk van het materiaal, de temperatuur en de belasting steeds meer blijvende vervorming veroorzaken. Een deel van de vervorming verdwijnt weer nadat de druk is weggenomen, een ander deel blijft bestaan.
Wat deze waarde aangeeft
De blijvende vervorming is met name bij zacht-elastische materialen een belangrijke parameter. Hoe lager de waarde, hoe beter het herstelvermogen van het materiaal.
Hoe groot de blijvende vervorming is, hangt onder andere af van Materiaal, temperatuur, duur van de belasting, mate van compressie en hersteltijd . Een procentuele waarde moet daarom altijd in samenhang met de onderliggende testomstandigheden worden beschouwd.
Onze bank illustreert slechts het principe – het is uiteraard geen test volgens de normen.
Voor een technisch kunststofonderdeel kan een dergelijk blijvend vervormingspercentage daarentegen van doorslaggevend belang zijn: wanneer een onderdeel na langdurige belasting zijn oorspronkelijke vorm niet voldoende terugkrijgt, kan dit namelijk ook zijn functie aantasten.